Radio Kraków

Podcasty

"Preparator" w Nocnych Delikatesach

  • access_time 00:01:10
  • calendar_today Piątek, 2015.09.04

Hubeert Klimko-Dobrzaniecki
"Preparator"
Od deski do deski 2015

W tomach i tomikach zapowiadamy Nocne Delikatesy w Radiu Kraków. Bo w nich  pierwsza tej jesieni premiera. Zaczynamy od mocnej prozy jednego z najciekawszych polskich autorów Huberta Klimko-Dobrzanieckiego. "Preparator" to spowiedź mężczyzny odsiadującego w więzieniu wyrok za morderstwo. Spowiedź jest relacją z życia, opowieścią o dorastania w opresyjnym domu, o trudnym kontakcie z rodzicami  i jeszcze  trudniejszym z apodyktyczną siostrą. Zawód preparatora przeszedł z ojca na syna, chociaż o specjalizacji ojca przygotowującego zwłoki do pochówku bohater dowiedział się dość późno, bo naznaczone społecznym piętnem  miejsce pracy utrzymywane było w tajemnicy.
Jak skomplikowane dzieciństwo odcisnęło się na życiu głównego bohatera, czego zabrakło w jego życiu, kiedy samotność i izolacja przerodziła się w zło? Na takie pytania szukamy odpowiedzi czytając beznamiętną, jednostajną i prawie nieprzerywaną pytaniami historię życia tytułowego preparatora.

W Nocnych Delikatesach  w nocy z soboty na niedzielę słuchamy obszernych fragmentów książki, która ukazała się w dokumentalnej serii nowego wydawnictwa. W konstruowaniu powieści  Hubert Klimko-Dobrzaniecki posłużył się prawdziwą  historią łódzkiego dewianta. Czyta Juliusz Chrząstowski.

 

 

Porażający reportaż o wykluczonych i nieszczęśliwych dzieciach

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Czwartek, 2015.04.30
Nie da się tego tekstu czytać bez ciągłego zadawania pytania: jak to było możliwe?

Justyna Kopińska
"Czy Bóg wybaczy siostrze Benadetcie"
Świat Książki 2015


Co działo się w Specjalnym Ośrodku Wychowawczym Zgromadzenia Sióstr Boromeuszek w Zabrzu przez ponad trzydzieści lat? Jak to możliwe, że dochodziło tam do łamania praw dzieci, wykorzystywania ich, bicia gwałcenia i molestowania? Dlaczego w miejscu, które miało ratować dziewczynki i chłopców przed biedą, opresją, społecznym sieroctwem, rozgrywały się tak dramatyczne i okrutne sceny? Odpowiedzi na te pytania szukała Justyna Kopińska, czego efektem jest wydany właśnie wstrząsający reportaż. Nie da się tego tekstu czytać bez ciągłego zadawania pytania - jak to było możliwe? Potworne, okrutne kary, cierpiące dzieci, zastraszanie i sadyzm, metody stosowane przez siostry nie mieszczą się w głowie. A działo się tak przez całe lata, dorośli nie reagowali na sygnały wysyłane przez podopiecznych, a dzieci uciekające z ośrodka były przez policję dowożone z powrotem, a potem karane jeszcze okrutniej i jeszcze bardziej bezwględnie.

W "Nocnych Delikatesach" 2 maja wstrząsający reportaż Justyny Kopińskiej czyta Iwona Bielska. Słuchajcie w sobotę po godzinie 22.


Autorka dotarła do wszystkich stron tej poruszającej historii. Zbadała dokumenty, rozmawiała z dorosłymi wychowankami domu, prześledziła ich losy, szukała informacji o okolicznościach odebrania ich rodzicom, co trzydzieści lat temu odbywało się w nieformalnych okolicznościach z łamaniem prawa. Rozmawiała z policjantami, urzędnikami służb i organizacji społecznych, pracownikami kuratorium, nauczycielami wreszcie z samymi siostrami i przede wszystkim dziećmi, wychowankami ośrodka, teraz już często dorosłymi. Nie znajduje wytłumaczenia dla milczącej zgody i akceptowania tego, co działo się za murami ośrodka również w ostatnim czasie. A w pamięci zostaje zdanie jednej z wychowanek, która na pytanie dlaczego tak późno poprosiła o pomoc odpowiada: "bo dorośli zwykle chcą słyszeć wszystko oprócz prawdy".

Bardzo ważną postacią w tej historii jest prokurator Joanna Smorczewska. Zdecydowana, konkretna, kierująca się rozsądkiem, ale też wrażliwa na niesprawiedliwość, wyczulona na sytuacje dzieci. Jak powtarza, najważniejsze dla niej było, żeby siostra Bernadetta już nigdy nie pracowała z dziećmi, a do nauczycieli, wizytatorów, służb społecznych apeluje: bądźcie czujni, słuchajcie dzieci, rozmawiajcie z nimi na osobności. To już nigdy nigdzie nie może się zdarzyć.

"Większość ludzi niestety przegapiła - mówi jedna z psychlożek w książce  Kopińskiej - co się w tym ośrodku działo. Taka znieczulica".
Jak wiadomo po śmierci jednego z chłopców na światło dzienne wyszło dużo szczegółów, doszło do procesu i skazania siostry Bernadety na więzienie.  Ale przecież pozostały wydarzenia z przeszłości. Wiele z nich z powodów prawnych jest nie do wyjaśnienia, co jednak nie odbiera reporterce możliwości do badania i szukania prawdy. Dowodem tych poszukiwań jest ta wstrząsająca książka. A jeden z wychowanków mówi autorce: "Jeszcze dużo tajemnic wyjdzie na jaw. Po takim horrorze nie każdy umie żyć".

 

Barbara  Gawryluk

Mroźna opowieść z dalekiej Laponii

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2015.01.07

Olivier Truc
"Ostatni Lapończyk"
Przełożyła Ewa Kaniowska
Czarna Owca 2014

Współczesna Laponia, styczeń, jasno robi się przez kilkanaście, potem kilkadziesiąt minut. W niewielkim norweskim  miasteczku Kautokeino dochodzi najpierw do kradzieży bezcennego, lapońskiego, szamańskiego bębna, a potem do morderstwa na hodowcy reniferów. Sprawę bada para policjantów, którzy na co dzień zatrudnieni sa w charakterze policji reniferów i zajmują się przede wszystkim rozstrzyganiem sporów miedzy hodowcami. On, to doświadczony policjant, miejscowy Lapończyk, ona to młoda funkcjonariuszka przeniesiona z południa, ale wychowana w twardych warunkach  norweskiego fiordu. Wkrótce okazuje się, że kradzież i morderstwo mogą mieć ze sobą związek, a sprawa zatacza coraz szersze kręgi i czasowe i geograficzne. Razem z bohaterami przenosimy się w siedemnasty wiek,  potem w czasy przed drugą wojną światową, kiedy po raz kolejny tereny na północy Europy stały się atrakcyjne dla geologów. Policjanci pokonują setki kilometrów między trzema państwami Norwegią, Szwecją i Finlandią, szukają śladów, śledzą historię geologicznych odkryć i tożsamościowych problemów Lapończyków.

Niezwykle sugestywnie opisana historia. Wiatr, mróz i śnieg i bezkresne bezludne tereny. Facynująca historia i mroźna egzotyka. Kraj uznawany za najlepsze miejsce do życia i problemy, które od Oslo dzielą nie tylko tysiące kilometrów. Na mapę zaglądamy z niedowierzaniem wielokrotnie w czasie lektury.

Olivier Truc, francuski dziennikarz; od 1994 roku mieszka w Sztokholmie jako korespondent „Le Monde” i „Le Point”. Specjalizuje się w polityce i ekonomii, kręci też filmy dokumentalne dla telewizji. Wydał wcześniej dwie książki z reportażami."Ostatni Lapończyk"to jego pierwsza powieść.

"Krüger. Szakal"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2014.11.05
Warszawa - Lwów i rodząca sie niepodległa Rzeczpospolita. Nowa powieść sensacyjna Marcina Ciszewskiego.

Marcin Ciszewski
"Krüger. Szakal"
Wydawnictwo Znak Litera nova 2014


Tą książką Marcin Ciszewski otwiera nowy cykl. Na razie (chociaż mówi, że nie zawsze) porzuca swoich wcześniejszych bohaterów i tworzy nowego. To właśnie tytułowy Krüger i tytuł całej serii. A Szakal, to podtytuł i część pierwsza.
Autor znany z powieści sensacyjnych, które najczęściej dzieją się współcześnie, tym razem sięga do historii i osadza akcję swojej powieści w momencie kiedy Polska odzyskuje niepodległość. Duża część skomplikowanej intrygi toczy się w jesieni 1918 roku w Warszawie, Lwowie, są też nadbużańskie. Tytułowy Kruger to młody mężczyzna, członek dość niestandardowej grupy przestępczej, która dokonuje napadów na banki. Wszystko właśnie zaczyna się od takiej sceny napadu na Bank Zachodni w Warszawie . Napad co prawda udaje się i grupa odjeżdża z łupem, ale tym razem na ich drodze stają strażnicy, dochodzi do strzelaniny , są dwie śmiertelne ofiary. To zmienia sytuację bohaterów i powoduje duże komplikacje w ich działaniu.
Ale autor nie ogranicza się do kilku jesiennych miesięcy ważnego w historii Polski okresu. Cofa też akcję kilka lat wcześniej, opowiadając o dzieciństwie młodego Krügera i jego drodze do przestępczego świata.
Jest jeszcze jedna ważna postać. Tajemniczy Rosjanin Kolcow, doskonale czujący się w Polsce, zdający sobie sprawę ze zmieniających się czasów, na dodatek mający prywatny interes w zdemaskowaniu Krugera. To on rusza jego tropem z Warszawy do Lwowa i to w tym mieście rozgrywają się dramatyczne wydarzenia.
Ciszewski misternie konstruuje akcję, trzyma w napięciu powoli ujawniając mroczne zagadki z przeszłości głównych bohaterów i ich wzajemne powiązania. Jego Krüger, zimny i  bezwzględny, ma jednak szansę wzbudzić sympatię czytelników, kiedy poznają jego przeszłość. I na pewno bardziej kibicują jemu, niż ścigającemu go okrutnemu Kolcowowi.
Ciszewski zapowiada, że historia Polski będzie odgrywać w tym cyklu bardzo ważną rolę, na przykład w kolejnej część przeniesie czytelników w czasy Bitwy Warszawskiej.

Tomy i tomiki: "Czasy secondhand"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Wtorek, 2014.11.04
Losy zwykłych ludzi przeplecione z historią. Rosja po pierestrojce opowiedziana przez jej obywateli pełnych rozczarowań, frustracji ale tez nadziei.

Swietłana Aleksijewicz
Czasy secondhandu. Koniec czerwonego człowieka
Czarne 2014

Najnowsza książka białoruskiej pisarki i dziennikarki jest wyzwaniem dla wszystkich, którzy próbują zrozumieć to, co dzieje się za naszą wschodnią granicą.
Aleksijewicz cofa się w swoich opowieściach o kilkadziesiąt lat wstecz. W relacjach różnych ludzi przypomina czym był Związek Radziecki przed pierestrojką. Jak żyło się różnym ludziom w miastach, wsiach, robotnikom, nauczycielom, artystom, żołnierzom, młodym i starym. Co zrobił z nimi system, w którym przeżywali całe swoje życie, nie znając innej drogi. Na jej książkę składają się bardzo prywatne opowieści bardzo różnych bohaterów. A ona szuka odpowiedzi na pytanie kim jest homo sovieticus  i jak nowe czasy go zmieniły.
Oddaje głos wielu ludziom. To oni odtwarzają obraz przejścia od Gorbaczowa przez Jelcyna do Putina. Aleksijewicz raczej nie komentuje, nie opisuje, nie prowadzi. Cierpliwie wysłuchuje opowieści: bolesnych, strasznych, wzruszających świadectw  i dokumentuje je tworząc z nich zbiór będący kawałkiem historii Rosji.
W wywiadzie dla Radia Kraków Swietłana Alesijewicz powiedziała:
W ogóle każdą książkę piszę w gatunku, który sama nazwałam powieścią głosów. Tworzę obraz jakiegoś czasu składający się z wielu relacji. Zwykle książkę piszę siedem - dziesięć lat. Po tym jak do wladzy doszedł Gorbaczow i jego następcy, ludzie stali się bardziej rozmowni, otwarci na historię i przeszłość. I to właśnie wykorzystuję
Kiedy upadło imperium, czy takiej właśnie wolności oczekiwaliśmy? – pyta autorka. „Nagle wszystko dookoła całkiem się zmieniło: szyldy, przedmioty codziennego użytku, pieniądze, flaga… Sam człowiek też jest inny.”
Każdego rozmówcę Aleksijewicz pytała o wolność. Co innego znaczy to słowo dla tych, którzy urodzili się w ZSRR, co innego dla młodych. Nie mają wspólnych doświadczeń.
Starzy mówią: „mamy w głowie wzorzec radziecki. Nowej Rosji nie rozumiemy”.
Powoli rośnie nostalgia za tym co radzieckie. Zapotrzebowanie na Związek Radziecki. Pojawia się moda na wszystko, co radzieckie.
„Minęło sto lat i znowu przyszłość nie jest na swoim miejscu. Dostały się nam czasy używane, czasy secondhand” – pisze Aleksijewicz we wstępie. 

Boska Greta - lata amerykańskie

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Wtorek, 2014.08.26
Fabularyzowana biografia słynnej aktorki. Opowieść jej asystentki i powierniczki.

Betonowy Kraków w powieści kryminalnej

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Poniedziałek, 2014.08.25
Gaja Grzegorzewska powraca w mocnej, mrocznej książce. Tropy prowadzą na Osiedle, czyli Kraków jakiego nie pokazujemy turystom.

Bestsellerowy kryminał Katarzyny Bondy

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Czwartek, 2014.07.03
Tomy i Tomiki: Polska następczyni skandynawskich mistrzów

Fascynująca wyprawa po smaki świata

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2014.07.02
Historyczna książka o kuchni

Absurdalna historia szwedzkiego stulatka

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Wtorek, 2014.07.01
Tomy i Tomiki: idealna książka na wakacje

Cały świat w sali porodowej

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Czwartek, 2014.05.08
Tomy i tomiki: fascynujące rozmowy z położnymi

Jan Pelc "...będzie gorzej"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Poniedziałek, 2014.02.10
Nowość wydawnictwa Czarne

"Echa" Wojciecha Bonowicza

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Piątek, 2014.02.07
Nowe wiersze wydane przez Biuro Literackie

J.K.Rowling pod pseudonimem

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Piątek, 2013.12.27
Tomy i tomiki: kolejna powieść dla dorosłych autorki Harrego Pottera

"Pojechane podróże. Szalone wyprawy Trzech Żywiołów"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2013.12.11
Na początek wakacji bardzo podróżnicza książka. Jej pomysłodawcą jest Marek Tomalik, dziennikarz, podróżnik, od lat zafascynowany przede wszystkim Australią, o której pisze też książki.

"Legendy żydowskiego Krakowa"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2013.12.11
Krakowskie wydawnictwo przygotowało zbiór tekstów będących opowieściami o dziejach miejsc i ludzi, których najczęściej w Krakowie już nie ma.

David Ebershoff. "Dziewczyna z portretu"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2013.12.11
Powieść amerykańskiego pisarza jest oparta na prawdziwej historii duńskiego małżeństwa malarzy Grety i Einara Wegenerów. Historia rozgrywa się w latach 20. XX wieku. Einar przy zdecydowanej i pełnej poświęcenia współpracy i pomocy żony postanawia zmienić płeć.

Anna Janko. "Pasja według św. Hanki"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2013.12.11
Nowa książka nagradzanej i wyróżnianej autorki. Bohaterka, tytułowa Hanka, to kobieta czterdziestoletnia, żona, matka. I kryzys wieku średniego, który prowadzi ją do roli kochanki.

"Kuba i Mela. Dodaj do znajomych"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2013.12.11
Przed Dniem Ojca propozycja prezentu dla taty. Popularny dziennikarz napisał kolejną książkę, w której bohaterami są jego dzieci.

Daniel Arasse. "Nie widać nic. Opowiadanie obrazów"

  • access_time 00:00:00
  • calendar_today Środa, 2013.12.11
To kolejna fascynująca książka krakowskiego, młodego wydawnictwa, które przyzwyczaja nas do niebanalnych tematów, autorów, regionów świata. Tym razem otrzymujemy tekst Daniera Arrase'a, francuskiego historyka sztuki, który pozostał w pamięci czytelników jako znawca odważny i niepokorny uprawiający "mikrohistorię sztuki".