Radio Kraków

Podcasty

Czy media społecznościowe mogą powodować depresję?

Szkoły publiczne w amerykańskim Seattle na początku roku złożyły pozew przeciwko kilku największym firmom z branży mediów społecznościowych, oskarżając je o odpowiedzialność za "kryzys zdrowia psychicznego wśród amerykańskiej młodzieży". Jak i dlaczego korzystanie z mediów społecznościowych, takich jak Facebook, Instagram czy Snapchat, ma wpływ na nasz nastrój i czy może powodować depresję?

70 lat temu zapadł wyrok w tzw. procesie księży kurii krakowskiej

Czterech duchownych, trzy osoby świeckie - niewinne, a mimo to osądzone. 70 lat temu, 27 stycznia 1953 roku, zapadł wyrok w tzw. procesie księży kurii krakowskiej. Był to kilkudniowy, pokazowy proces, w którym zostali niesłusznie oskarżeni o działania na szkodę Polski Ludowej. Zarzuty stawiane przez sędziego Mieczysława Widaja - jak i sam wyrok - były absurdalne.

5 lat temu Tomasz Mackiewicz i Elisabeth Revol zdobyli Nanga Parbat

5 lat temu - 25 stycznia 2018 roku - Polak Tomasz Mackiewicz i Francuzka Elisabeth Revol zdobyli ośmiotysięcznik Nanga Parbat w stylu alpejskim, bez wspomagania tlenem. Była to siódma próba Mackiewicza i czwarta Revol dokonania zimowego wejścia na ten szczyt, a także drugie w historii zimowe wejście na Nanga Parbat.

102. rocznica urodzin Tadeusza Zawadzkiego "Zośki"

Legenda polskiego podziemia. Przedstawiciel pokolenia, które dla Ojczyzny gotowe było poświęcić wszystko. I poświęcił życie, bo w wieku zaledwie 22 lat zginął podczas akcji „Taśma”. Dziś w radiowej lekcji wiedzy o społeczeństwie wspominamy Tadeusza Zawadzkiego ps. Zośka. Dziś przypada bowiem 102. rocznica urodzin słynnego dowódcy Szarych Szeregów.

160 lat temu wybuchło Powstanie Styczniowe

1863 - rok, który stworzył fundament przyszłej niepodległej Polski. Dziś upamiętniamy dokładnie 160. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego. Po porażce Rosji w wojnie krymskiej wśród Polaków na nowo obudziły się nadzieje na uzyskanie niepodległości. W Królestwie Kongresowym złagodzono niektóre przepisy, powstawały też nowe polskie stowarzyszenia i organizacje. Rosyjski zaborca nie zamierzał jednak dawać żadnych ustępstw.

18 lat temu zmarł Jan Nowak-Jeziorański

18 lat temu, 20 stycznia 2005 roku, zmarł Jan Nowak-Jeziorański, pisarz, polityk, żołnierz AK, legendarny "kurier z Warszawy", cichociemny. Po wojnie wieloletni dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. W 1994 roku otrzymał najwyższe polskie odznaczenie - Order Orła Białego.

78 lat temu została rozwiązana Armia Krajowa

78 lat temu, 19 stycznia 1945 roku, została rozwiązana Armia Krajowa - siły zbrojne Polskiego Państwa Podziemnego. Była największą, konspiracyjną armią II wojny światowej. Jej żołnierze walczyli z niemieckim okupantem o odzyskanie niepodległości Polski.

Około półtora tysiąca seniorów z Małopolski padło w ubiegłym roku ofiarą oszustw

Oszuści najczęściej stosują metodę "na wnuczka" i "policjanta". Przestępcy podszywali się też pod pracowników banku i innych instytucji. Na szczęście coraz więcej prób wyłudzenia pieniędzy kończy się dla oszustów fiaskiem. To, zdaniem policjantów efekt kampanii edukacyjnych, które co rusz organizowane są właśnie z myślą o seniorach. Dziś w naszej radiowej lekcji Wiedzy o Społeczeństwie, o tym, co zrobić, gdy usłyszymy w słuchawce, że oszczędności naszego życia są zagrożone lub że ktoś z naszych bliskich pilnie ich potrzebuje.

105 lat temu urodziła się Helena Marusarzówna

105 lat temu - 17 stycznia 1918 roku - urodziła się Helena Marusarzówna, mistrzyni sportów narciarskich. Podczas II wojny światowej działała w ruchu oporu jako kurier tatrzański. Aresztowana przez Niemców została rozstrzelana 12 września 1941 roku w Pogórskiej Woli koło Tarnowa i tam pochowana w zbiorowej mogile. Miała 23 lata. Po ekshumacji przeprowadzonej po wojnie, w 1958 roku szczątki Heleny Marusarzówny uroczyście złożono na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.

16 stycznia Czesi obchodzą Dzień Pamięci Jana Palacha

Palach był studentem wydziału filozofii Uniwersytetu Karola w Pradze, który 54 lata temu, dokonał samospalenia w centrum miasta przed Muzeum Narodowym na placu Wacława. Był to protest przeciwko agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 roku, a także przeciw ograniczeniu swobód obywatelskich.

Pechowy piątek 13?

Kto spojrzał dziś w kalendarz, na pewno zobaczył datę "piątek trzynastego", który w świadomości jest dniem pełnym pechowych sytuacji. Czy to przekonanie ma w ogóle uzasadnienie? Czy rzeczywiście można mu przyporządkować naprawdę nieszczęśliwe wypadki? I jaki z tym związek mają Templariusze? Sprawdzał Mateusz Bożek.

Wirus grypy panuje w całej Polsce

Trwa największy wysyp grypy w Polsce od lat.... Od początku września wirusem zaraziło się ponad 2 i pół miliona osób, natomiast zmarło ponad 20ścia. Niestety w Polsce jest też bardzo niska wyszczepialność - szczepionkę na grypę przyjęło zaledwie 4 procent uprawnionych. Z tego i innych powodów analogicznie wzrasta też liczba zwolnień lekarskich i absencji w miejscu pracy.

11 stycznia 1919 roku Józef Piłsudski nakazał ubezpieczeniu pracowników na wypadek choroby

W naszej radiowej lekcji wiedzy o społeczeństwie dziś nieco historii ubezpieczeń. Pretekstem jest decyzja Józefa Piłsudskiego, który 11 stycznia 1919 roku wydał dekret o obowiązkowym ubezpieczeniu pracowników na wypadek choroby. O znaczeniu tej decyzji, historii ubezpieczeń na świecie oraz o tym, co dziś warto ubezpieczać nasza reporterka Katarzyna Jabłońska.

Jerzy Iwanow-Szajnowicz

O walce Polaków na niemal wszystkich frontach II Wojny Światowej wiadomo sporo. Nie są to tylko opowieści o naszym udziale w bitwach regularnych armii, ale także fascynujące historie agentów wywiadu, którzy działając samotnie lub w niewielkich grupach zadawali bolesne ciosy hitlerowskim Niemcom. Najbardziej znana jest Krystyna Skarbek, polska agentka brytyjskiej tajnej służby Kierownictwa Operacji Specjalnych, wywiadowczyni Secret Intelligence Service. Nieco mniej znanym, ale równie zasłużonym dla ostatecznego zwycięstwa aliantów jest także Jerzy Iwanow-Szajnowicz. Właśnie jego postać przypomnimy dziś w kolejnym odcinków naszej radiowej "Wiedzy o Społeczeństwie".

Benedykt XVI

Do czwartku, można wpisywać się do księgi kondolencyjnej wyłożonej w Krakowskiej Kurii Biskupiej w związku ze śmiercią Papieża emeryta Benedykta XVI. Właśnie w ten dzień 5 stycznia w Watykanie odbędzie się jego pogrzeb. Benedykt XVI zmarł w sobotę. W ramach naszej Radiowej Lekcji Wiedzy o Społeczeństwie przypominamy nieco jego postać i wizytę w Małopolsce.

104. rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego

Dziś mija 104. rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego 1918 roku. Był to zwycięski zryw niepodległościowy Polaków, który doprowadził do wyzwolenia spod władzy niemieckiej niemal całej Wielkopolski. W tym roku po raz drugi jest obchodzone święto państwowe: Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego. Sejm przyjął ustawę w tej sprawie 1 października 2021 roku, a 28 października jednogłośnie poparł ją Senat.

Istota świąt Bożego Narodzenia

Obchodzenie Bożego Narodzenia bez Boga jest jak świętowanie urodzin bez solenizanta – przypominają u progu świąt chrześcijańscy duchowni. Ponad 2 tysiące lat temu przyszedł na świat Jezus Chrystus. Dniem upamiętniającym to wydarzenie w tradycji chrześcijańskiej jest 25 grudnia, a rzeczywista data urodzin Jezusa wciąż jest obiektem naukowych sporów. Współcześnie Święta Bożego Narodzenia są wykorzystywane do celów marketingowych. Są już nie tylko wydarzeniem religijnym, ale także popkulturowym. Ich duchowy wymiar coraz łatwiej zatracić i między innymi o tym z ks. Leszkiem Wilczakiem rozmawiała Krystyna Pasek.

32 lata temu Ryszard Kaczorowski przekazał insygnia prezydenckie II Rzeczypospolitej Lechowi Wałęsie

32 lata temu, 22 grudnia 1990 roku, na Zamku Królewskim w Warszawie ostatni prezydent Rzeczypospolitej na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski przekazał insygnia prezydenckie II Rzeczypospolitej prezydentowi Lechowi Wałęsie, wybranemu w pierwszych po wojnie wyborach powszechnych. Ryszard Kaczorowski zginął w katastrofie smoleńskiej w 2010 roku.

Klikajność i klikbajt

Ważnym pojęciem w mediach internetowych i społecznościowych jest klikalność, a także drugie pojawiające się w tym kontekście klikbajt. Tym pojęciom poświęcamy dzisiejszą lekcję wiedzy o społeczeństwie. A pretekstem są nieco zaskakujące nawet nas samych statystyki klikalności Radia Kraków.

40 lat temu zmarł Artur Rubinstein

40 lat temu, 20 grudnia 1982 roku, zmarł Artur Rubinstein, wybitny polski pianista pochodzenia żydowskiego, uważany za jednego z największych wirtuozów XX wieku. Propagował szczególnie muzykę polskich kompozytorów, zwłaszcza Fryderyka Chopina i Karola Szymanowskiego, z którym się przyjaźnił.