Radio Kraków

Podcasty

166. rocznica śmierci Adama Mickiewicza

166 lat temu, 26 listopada 1855 roku, zmarł Adam Mickiewicz, wybitny poeta i pisarz epoki romantyzmu, autor dramatu "Dziady" i epopei narodowej "Pan Tadeusz". Jeden z Trzech Wieszczów - uznawanych za najwybitniejszych twórców polskiej poezji romantycznej. W tym gronie znaleźli się też Juliusz Słowacki i Zygmunt Krasiński. Życiorys i interpretacje fragmentów najsłynniejszych utworów wieszcza przypominamy dziś w kolejnym odcinku Wiedzy o Społeczeństwie

Mija 77 lat od kolejowej tragedii w Barwałdzie

77 lat temu w Barwałdzie, na linii kolejowej pomiędzy Kalwarią Zebrzydowską a Wadowicami doszło do tragicznego w skutkach zderzenia dwóch pociągów pasażerskich. Zginęło wówczas ok. 130 osób. Dziś w radiowym WOSie przypominamy to zdarzenie uchodzące za największą kolejową tragedię w historii polskich kolei.

103 lata temu zakończyły się polsko-ukraińskie walki o Lwów

  • Marcin Golec
  • access_time 00:04:09
  • calendar_today Poniedziałek, 2021.11.22
103 lata temu, 22 listopada 1918 roku, zwycięstwem polskich żołnierzy zakończyły się polsko-ukraińskie walki o Lwów. W trwających trzy tygodnie starciach nasze wojsko było wspierane przez mieszkańców miasta, w tym młodzież nazwaną później Orlętami Lwowskimi. Polacy wyparli wojska ukraińskie ze Lwowa, jednak potyczki trwały jeszcze do wiosny 1919 roku. Miasto od XIV wieku należało do Polski.

79. rocznica śmierci Brunona Schulza

  • Marcin Golec
  • access_time 00:03:43
  • calendar_today Piątek, 2021.11.19
79 lat temu, 19 listopada 1942 roku, zginął Bruno Schulz, autor "Sklepów cynamonowych" oraz "Sanatorium pod klepsydrą". Był prozaikiem, malarzem, rysownikiem i grafikiem. Na co dzień pracował jako nauczyciel rysunku. Został zastrzelony przez gestapowca w Drohobyczu w czasie likwidacji getta, w którym przebywał od 1941 roku. Zginął w okolicach rodzinnej kamienicy przy Rynku. Ciała pisarza nie pozwolono od razu pochować. Miało zostać złożone w zbiorowej mogile, która nigdy nie została odnaleziona.

Mija 56 lat od słynnego orędzia biskupów polskich do niemieckich

  • Marcin Golec
  • access_time 00:03:35
  • calendar_today Czwartek, 2021.11.18
To była jednak z najważniejszych decyzji w powojennych dziejach Polski. Pełna symboliki zrozumienia i nadziei na przyszłość. Dziś mija 56 lat od słynnego orędzia biskupów polskich do niemieckich. W dokumencie z 18 listopada 1965 roku padły historyczne słowa "przebaczamy i prosimy o wybaczenie", które rozpoczęły wieloletni proces pojednania polsko-niemieckiego. List biskupów został wręczony niemieckim hierarchom podczas Soboru Watykańskiego II. Był on pierwszą po wojnie inicjatywą zmierzającą do pojednania pomiędzy Polakami i Niemcami.

Rocznica "aksamitnej rewolucji"

32 lata temu - 17 listopada 1989 roku - w Czechosłowacji wybuchła "aksamitna rewolucja", która doprowadziła do bezkrwawego obalenia rządów komunistycznych w tym kraju. Niedługo potem przestała istnieć Czechosłowacja i w 1993 roku powstały dwa odrębne państwa - Czechy i Słowacja. Transformacja polityczna w Czechosłowacji przyspieszyła przemiany w Rumunii oraz Bułgarii.

105. rocznica śmierci Henryka Sienkiewicza

Pisał "ku pokrzepieniu serc", ucząc czytelników patriotyzmu. Dziś mija 105 rocznica śmierci Henryka Sienkiewicza, jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy. Laureat literackiej Nagrody Nobla był autorem między innymi "Trylogii", "Krzyżaków", "W pustyni i w puszczy", czy "Quo vadis". Te dzieła przyniosły mu sławę nie tylko w Polsce, ale także na całym świecie. Powstały m.in. dzięki jego pasji do podróży i historii oraz wielkiej miłości do Ojczyzny.

Będzie zmiana w hymnie Polski? Propozycja wzbudza kontrowersje

W tegoroczne Narodowe Święto Niepodległości zaśpiewamy hymn narodowy tak, jak nas go nauczono, ale za rok może się to już zmienić.

Jest projekt ustawy, który ma doprowadzić do przywrócenia historycznej kolejności zwrotek w hymnie narodowym. Bowiem w tekście "Pieśni Legionów Polskich we Włoszech" Józefa Wybickiego z 1797 roku druga zwrotka zaczyna się od słów "Jak Czarnecki do Poznania", a dopiero trzecia od "Przejdziem Wisłę". Eksperci, a także Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego chcą powrotu do takiej kolejności. Ta propozycja, choć ma uzasadnienie historyczne, wzbudza jednak także kontrowersje.

Możemy już składać wnioski o nowe dowody osobiste

Nowością odciski palców oraz podpis posiadacza. Podpisy powrócą na dokument po 6 latach. Jednak nowa cecha biometryczna - odciski palców, są na tego rodzaju dokumentu rzeczą zupełnie nową. Taka zmiana wpłynąć ma przede wszystkim na poprawę bezpieczeństwa.

36 rocznica pierwszej w Polsce transplantacji serca

Dokładnie 36 lat minęło od przeprowadzenia pierwszego w Polsce udanego zabiegu transplantacji serca. 5 listopada 1985 roku dokonał tego zespół profesora Zbigniewa Religii w Wojewódzkim Ośrodku Kardiologii w Zabrzu, dziś nazywanym Śląskim Centrum Chorób Serca. I choć wtedy taki zabieg był jak historia rodem z filmów science-fiction - dziś transplantacja serca to zabieg wykonywany kilka tysięcy raz rocznie na całym świecie. A o historii i przyszłości zabiegów transplantacji serca opowie w dzisiejszym radiowym WOSie - Paweł Morawczyński..

Wanda Półtawska kończy sto lat

2 listopada sto lat kończy Wanda Półtawska, lekarka, doktor psychiatrii i działaczka na rzecz obrony życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci. Była więźniarka niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück, jest ostatnią żyjącą osobą z grupy kobiet poddawanych tam zbrodniczym pseudomedycznym eksperymentom. Po wojnie przez kilkadziesiąt lat doktor Półtawska zajmowała się poradnictwem małżeńskim i rodzinnym. Wykładała w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. Była przyjaciółką i współpracownicą papieża Jana Pawła II, obecną przy jego śmierci. W 2016 roku została odznaczona Orderem Orła Białego.

Odbyły się uroczystości pogrzebowe Mieczysława Zaręby

Po ponad 70 latach doczekał się godnego miejsca spoczynku i należytego pochówku z udziałem asysty wojskowej. Na cmentarzu komunalnym w Wadowicach odbyły się dzisiaj uroczystości pogrzebowe Mieczysława Zaręby. Szczątki mężczyzny złożono w Panteonie Żołnierzy Wyklętych obok kapitana Wojciecha Stypuły "Bartka". Zaręba był żołnierzem powojennego podziemia antykomunistycznego. W 1949 roku podczas obławy Zachełmnej został ciężko ranny i dobity przez UB.

Jest szansa, że tradycja tkania rękawic furmańskich trafi na krajową listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO

O to, by tradycja tkania rękawic furmańskich trafiła na krajową listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, starają się czarni górale z Piwnicznej na Sądecczyźnie. To właśnie tam przetrwała ta tradycja, choć kiedyś była znana w całym kraju. Droga do wpisania na listę UNESCO nie jest jednak łatwa. Tkacze podjęli się tego wyzwania, bo w ten sposób chcą oddać hołd swoim przodkom, a także w przyszłości, dzięki rękawicom furmańskim, chcą promować swoją miejscowość.

30 lat temu w Polsce odbyły się pierwsze po II wojnie światowej całkowicie wolne wybory parlamentarne

30 lat temu, 27 października 1991 roku, w Polsce odbyły się pierwsze po II wojnie światowej całkowicie wolne wybory parlamentarne. Poprzednie te z 1989 roku tzw. wybory kontraktowe - były tylko częściowo wolne. Od wyborów 1991 roku liczone są kadencje Sejmu. I kadencja Sejmu trwała od 25 listopada 1991 roku do 31 maja 1993 roku.

30 lat od wycofania wojsk radzieckich z Polski

30 lat temu, 26 października 1991 roku, w Moskwie parafowano układ o wycofaniu wojsk radzieckich z Polski. Wskutek jego postanowień ostatni żołnierze armii radzieckiej, stacjonującej na naszym terytorium od 1945 roku, opuścili Polskę 17 września 1993 roku. Ich obecność była jednym z przejawów ograniczonej suwerenności kraju.

140 lat temu urodził się Pablo Picasso

  • Marcin Golec
  • access_time 00:03:52
  • calendar_today Poniedziałek, 2021.10.25
140 lat temu, 25 października 1881 roku, urodził się Pablo Picasso, jeden z najwybitniejszych artystów XX wieku. Zajmował się malarstwem, rzeźbą, grafiką oraz ceramiką. Wraz z Georgesem Braquem stworzył nowy prąd w sztuce awangardowej - kubizm. Autor obrazów: "Guernica", "Panny z Avignon" i "Płacząca kobieta". Zapisał się w historii światowej kultury jako twórca poszukujący wśród różnorodnych technik i dyscyplin artystycznych. Jego dzieła łączą śmiałość nowatorskich poczynań z przywiązaniem do tradycyjnej sztuki. Picasso malował nieprzerwanie przez 80 lat, nawet na łożu śmierci. Pozostawił po sobie około 30 tysięcy dzieł: obrazów, rzeźb i ceramiki. Zmarł w 1973 roku - miał 91 lat.

Światowy dzień Świadomości Jąkania oraz Światowe święto wszystkich osób z jąkaniem

... z jąkaniem bo tak prawidłowo powinno nazywać się osoby jąkające się. Osobami z jąkaniem byli między innymi: Cesarz Klaudiusz, Karol Darwin, Rowan Atkinson, Isaac Newton czy Jerzy Owsiak.

Wszystkim tym, którzy nigdy nie mieli problemu z jąkaniem się proponujemy zrobić mały eksperyment - dzień z jąkaniem się. Zadanie to jest trudniejsze, niż mogłoby się wydawać...

Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny imienia Fryderyka Chopina

Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny imienia Fryderyka Chopina odbywa się co 5 lat w Warszawie. Tym razem ze względu na epidemię koronawirusa na kolejną edycję czekano 6 lat. Pierwszy Konkurs Chopinowski odbył się w 1927 roku. Do tej pory zwycięzcami zostało 4 Polaków. Ostatni z nich - Rafał Blechacz wygrał w 2005 tym roku.

Wspomnienie Jerzego Bieleckiego

10 lat temu - 20 października 2011 roku - zmarł Jerzy Bielecki, jeden z pierwszych więźniów niemieckiego hitlerowskiego obozu Auschwitz o numerze 243 i jeden z nielicznych, któremu udało się uciec z obozu zagłady. W 1985 roku został uhonorowany medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata przyznawanym przez izraelski Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu Yad Vashem. Był współzałożycielem i honorowym prezesem Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Rodzin Oświęcimskich, zrzeszającego osoby kultywujące pamięć o więźniach Auschwitz-Birkenau.

37 lat temu zginął błogosławiony ks. Jerzy Popiełuszko

To był brutalny mord, który wstrząsnął Polską. 37 lat temu zginął błogosławiony ks. Jerzy Popiełuszko. Duchowny został uprowadzony przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i zabity. Duszpasterz ludzi pracy i kapelan Solidarności od początku swojej posługi kapłańskiej był na celowniku władz PRL. W radiowej Wiedzy o Społeczeństwie przypominamy postać niezłomnego duchownego.