Radio Kraków

Podcasty

WOS: Małopolska Noc Naukowców

Ta noc może wprawić niejedną osobę w zachwyt i rozbudzić pragnienie posiadania wiedzy. Dziś kolejna edycja Małopolskiej Nocy Naukowców. Podczas tych kilku godzin będzie można wziąć udział w ponad 600 wydarzeniach. W Krakowie, Chrzanowie, Niepołomicach, Nowym Sączu, Oświęcimiu i Tarnowie. A my przy tej okazji w Radiowej Wiedzy o Społeczeństwie próbujemy znaleźć odpowiedź na pytanie jak prezentować naukę w przystępny sposób.

Szczegółowy program nocy naukowców można znaleźć na nocnaukowcow.malopolska.pl

Żegnamy Franciszka Pieczkę

W Warszawie odbył się pogrzeb Franciszka Pieczki. Aktor znany z setek ról filmowych, teatralnych i... radiowych. Zmarł w ubiegły piątek w wieku 94 lat. Dziś jego postaci poświęcamy nasza radiową lekcję Wiedzy o Społeczeństwie.

Czy w dobie postępu i miniaturyzacji technologicznej możliwa jest zbrodnia doskonała?

Laboratorium Kryminalistyczne małopolskiej policji już od 65 lat pomaga w ujawnianiu sprawców przestępstw i okoliczności zbrodni. Jednak historia genetyki i medycyny sądowej sięga odleglejszych czasów, konkretnie 1893 roku (XIX w.) kiedy powstaje "Podręcznik dla sędziego śledczego" Hansa Grossa. Opracowanie zapoczątkowało nowoczesne rozumienie kryminalistyki jako odrębnej dziedziny nauki. Dziś ma ona swoje specjalizacje i notuje niezwykłe osiągnięcia naukowe. Czy zatem w dobie postępu i miniaturyzacji technologicznej możliwa jest zbrodnia doskonała?

Jaka powinna być współczesna biblioteka?

W jakim iść kierunku, by zatrzymać u siebie czytelnika i zachęcić do przyjścia kolejnych - to pytanie, jakie stawiają sobie bibliotekarze nie tylko w Polsce, ale i całej Europie. Temu tematowi poświęcona jest trwającą w Krakowie międzynarodowa konferencja bibliotekarzy "Nowy wspaniały świat bibliotek czy niepewne jutro". Temu jak powinna wyglądać biblioteka, by być miejscem atrakcyjnym, i co powinna oferować poświęcamy też dzisiejszą lekcję wiedzy o społeczeństwie.

70. rocznica urodzin Anny Szałapak

70 lat temu, 22 września 1952 roku, urodziła się Anna Szałapak, piosenkarka, artystka krakowskiego kabaretu "Piwnica Pod Baranami", znana jako wykonawczyni poezji śpiewanej. Z wykształcenia była etnografką i antropologiem kultury, miała tytuł doktora nauk humanistycznych. Zmarła w 2017 roku, w wieku 65 lat. Postać przybliży Marcin Golec.

85 lat Hobbita

"W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit". To pierwsze zdanie pierwszej powieści beletrystycznej Johna Ronalda Reuela Tolkiena "Hobbit czyli tam i z powrotem", która została wydana dokładnie 85 lat temu - 21 września 1937 roku. Tej powieści, jej autorowi i stworzonej przez niego krainie poświęcamy dzisiejszą odsłonę radiowej lekcji wiedzy o społeczeństwie.

Kasety VHS

Dzięki Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Krakowie zapomniane pamiątki rodzinne w postaci filmów na kasetach VHS mają szanse na odkurzanie. Odtworzenie filmów nagrywanych przez wujków na imprezach rodzinnych, komuniach i weselach stało się w ostatnich latach coraz bardziej problematyczne. Magnetowidy zniknęły zastąpione odtwarzaczami DVD i pamięciami cyfrowymi.

Fenomen monarchii brytyjskiej

O godzinie 11 czasu brytyjskiego, a 12 czasu polskiego rozpoczęły się uroczystości pogrzebowe zmarłej 8 września królowej brytyjskiej Elżbiety II. W głównym nabożeństwie wzięli udział przedstawiciele większości krajów świata. Było ono w całości transmitowane przez wiele zagranicznych telewizji. O niezwykłym w skali świata zainteresowaniu brytyjską monarchią i fenomenie tego zjawiska rozmawiamy w ramach naszej radiowej lekcji Wiedzy o Społeczeństwie.

Pogrzeb Elżbiety II

To będzie największe wydarzenie ostatnich lat. Szacuje się, że przed telewizorami zasiądzie nawet 4 mld osób, czyli połowa światowej populacji.

Święto Krajowej Administracji Skarbowej

W Krakowie odbyły się regionalne obchody Święta Krajowej Administracji Skarbowej, która istnieje od 2017 roku. KAS powstała z połączenia trzech oddzielnych podmiotów: administracji podatkowej, kontroli skarbowej i Służby Celnej. Jej głównymi zadaniami jest obsługa podatników i zwalczanie przestępstw skarbowych. W radiowym WOS-ie o tym, czym dokładnie zajmuje się Krajowa Administracja Skarbowa.

Małopolska Biblioteka Cyfrowa

Niedostępne zbiory biblioteczne jednak dostępne - ale w internecie. To czasopisma, starodruki, a nawet księgi cmentarne nieudostępniane do rąk czytelników - choćby ze względów konserwatorskich. W Polsce działa kilkadziesiąt bibliotek cyfrowych, których pracownicy zajmują się skanowaniem i udostępnianiem takich perełek historii. W ramach dzisiejszej lekcji Wiedzy o Społeczeństwie zaglądamy do zasobów i do pracowni Małopolskiej Biblioteki Cyfrowej.

91 urodziny Ksawerego Jasieńskiego

Wybitny lektor i spiker Polskiego Radia oraz telewizji właśnie dziś kończy dokładnie 91 lat. Urodził się w Radomiu 13 września 1931 roku. Jego głęboki, aksamitny głos rozpoznają nie tylko radiowi słuchacze, lecz także miłośnicy filmów fabularnych i przyrodniczych, a także pasażerowie warszawskiego metra, dla którego nagrał komunikaty do wielu stacji.

2512 lat temu miała miejsce słynna bitwa pod Maratonem

2512 lat temu, dokładnie 12 września 490 roku p.n.e. miało miejsce najważniejsze starcie pierwszej wielkiej inwazji perskiej na Grecję - bitwa pod Maratonem.

54 lata temu Ryszard Siwiec dokonał samospalenia

Wybrał najbardziej dramatyczną formę protestu, by pokazać sprzeciw wobec agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Dziś mijają 54 lata od samospalenia Ryszarda Siwca - weterana Armii Krajowej, który z wykształcenia był filozofem. 8 września 1968 roku na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, podczas centralnych uroczystości dożynkowych 59-latek oblał się rozpuszczalnikiem i podpalił, krzycząc: "Protestuję!". Ówczesne media, podległe komunistycznej władzy, przemilczały to wydarzenie.

83 lata temu skapitulowała załoga Westerplatte

Mieli wytrzymać 12 godzin, bronili się siedem dni. 83 lata temu skapitulowała załoga Westerplatte. Niemcy określili starcie mianem „Małego Verdun”. Z jednej strony chcieli zobrazować siłę, z jaką zaatakowali, a z drugiej odwagę i nieustępliwość Polaków. Przypominamy bohaterską postawę polskich żołnierzy.

W Krakowie odbył się pogrzeb Wandy Szajowskiej - najstarszej Polki

Kraków pożegnał Wandę Szajowską, najstarszą Polkę i prawdopodobnie najstarszą pianistkę świata. Uroczystości odbyły się na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie. Szajowska zmarła w wieku 111 lat.

83 lata temu zaczęła się II wojna światowa

Sierpień 1939 roku był wyjątkowo ciepły, suchy i wyjątkowo niespokojny. Przez Europę przetaczał się coraz głośniejszy pomruk budzącej się wojny. W Polsce już 24 sierpnia ogłoszono tak zwaną mobilizację kartkową, a 30 sierpnia mobilizację powszechną. Mimo to niewielu brało na poważnie groźby względem Polski płynące z Berlina. Marzenia o pokoju przerwały 280 milimetrowe działa pancernika Schlezwig-Holstein, który 1 września 1939 o 4:45 zarzucił polską placówkę na Westerplatte gradem pocisków. Rozpoczęła się II Wojna Światowa.

Mijają 42 lata od podpisania Porozumień Sierpniowych

Mijają 42 lata od podpisania porozumień sierpniowych, zawartych przez komunistyczne władze i protestujących robotników. 31 sierpnia 1980 roku o 16:40, po 18 dniach strajku okupacyjnego w Stoczni Gdańskiej, po przystąpieniu do protestów solidarnościowych 700 zakładów pracy z całej Polski, a także po wielu dniach negocjacji strajkujących ze stroną rządową, zostało podpisane historyczne porozumienie. Otworzyło drogę do powstania "Solidarności" i rozpoczęło przemiany ustrojowe w Polsce.

42 lata temu komunistyczne władze podpisały porozumienie ze strajkującymi w Stoczni Szczecińskiej

42 lata temu, 30 sierpnia 1980 roku, komunistyczne władze, reprezentowane przez wicepremiera Kazimierza Barcikowskiego, podpisały porozumienie ze strajkującymi w Stoczni Szczecińskiej, na czele których stał Marian Jurczyk. Było to jedno z porozumień, kończących falę strajków w sierpniu 1980 roku. Następnego dnia (31 sierpnia) podpisano porozumienie w Gdańsku, 3 września w Jastrzębiu-Zdroju i 11 września w Hucie Katowice.

Nieudany start programu Artemis zaliczyła diżs Amerykańska Agencja Kosmiczna NASA

Przyczyna odwołania startu rakiety były problemy z chłodzeniem jednego z silników. Docelowo celem misji Artemis jest powrót człowieka na Księżyc. Pierwszy bezzałogowy lot ma okrążyć księżyc i wrócić dna Ziemię po 42 dniach od startu.