Radio Kraków

Radio Kraków Kultura - z archiwum


RSS

Sto lat, sto lat już (niemal) żyje nam... Radio Kraków. Piękny WIEK.

Radiowe archiwa obejmują mniej więcej 3/4 tego właśnie stulecia. Warto po nie regularnie sięgać, żeby wybrać się w przeszłość miasta królów polskich i w dzieje całej Małopolski.

W nagraniach znajdujących się w zbiorach archiwalnych Krakowskiej Rozgłośni Polskiego Radia, czyli dzisiejszego Radia Kraków, jak w powiększającym lusterku wstecznym podczas podróży samochodem, odbija się nasza historia. Nie tylko historia Krakowa i regionu, także całego kraju. Radio Kraków wszak towarzyszy nam od niemal wieku – zatem jest to, można rzec, radio wieczne – jak Kraków.

Coraz szybciej pędzimy do przodu, a warto od czasu do czasu zatrzymać się, choćby na godzinkę i wrzucić wsteczny bieg. Zauważmy: podróż w przeszłość, nawet odbywana stosunkowo szybko, bo z prędkością dźwięku zapisanego w radiowych nagraniach, jest bezpieczna, w odróżnieniu od podróży w przyszłość. Przeszłość, którą zawsze warto poznawać lepiej, jest pewna: już się wydarzyła i nie zmieni - mimo licznych i usilnych prób dokonywania w niej zmian. Przyszłości wcale nie znamy. szczególnie w tych niepewnych czasach.

Codziennie, od poniedziałku do piątku, od 14:00 do 15:00 w Radiu Kraków Kultura, będziemy odbywać wędrówki w czasie; często podróże sentymentalne, szczególnie dla tych z Państwa, którzy od dawna są wierni naszej Rozgłośni. Archiwalne zbiory są przecież po to, aby żyć nie tylko w pamięci, ale też odżywać w uszach Słuchaczy.

Będę miał zaszczyt i przyjemność odbywać z Państwem te podróże w głąb archiwów Radia Kraków, przy okazji sam mając sposobność poznawać lepiej przeszłość własnego Radia, miasta i regionu. Liczę na głosy Państwa, które uzupełnią naszą zbiorową wiedzę o mijającym wieku i o znacznie dawniejszych czasach... Pozwolą raz jeszcze, wspólnie przeżyć podróż „z biegiem lat, z biegiem dni”.

Drogowskazem dla nas niech będzie małopolski i krakowski kalendarz, a także – na co liczę – Państwa sugestie.

Mam nadzieję, że pogram pomoże dowieść słuszności Norwidowej tezy: „Przeszłość to jest dziś, tylko cokolwiek dalej...”.

Poniedziałek - piątek, godz. 14:00.

Podcasty

Zrękowiny sprzed wieków

Dziś w Radiu Kraków Kultura - z archiwum sięgamy głęboko w dzieje i do archiwalnych zasobów Radia Kraków. Przypominamy audycję folklorystyczną wyemitowaną w 1958 roku. To inscenizacja zrękowin sprzed wieku.

Konfederacja barska, strzały i dwór w Stryszowie

Na poły legendarna rocznica z krakowskiego kalendarza: 22 czerwca 1768 r., podczas konfederacji barskiej, pewien krakowski mieszczanin zastrzelił oficera dowodzącego szturmem Moskali. Uczynił to w sposób wyjątkowy... A więcej zdradzi rozmówczyni dziennikarki Radia Kraków Danuty Władyczańskiej, pani kustosz muzeum w Stryszowie, Alicja Gałecka-Paduchowa. Przenieśmy się do 1991 r., gdy w dworze w Stryszowie trwała wystawa poświęcona konfederacji barskiej.

Szczepko i Tońko - czy jeszcze ktoś o nich pamięta?

Tego poetyckiego, satyrycznego duetu w radioodbiornikach słuchały tysiące! W wyszperanej z archiwum Radia Kraków audycji Anny Arwaniti pt. "Tońcio", odtwórca tej roli w duecie Szczepko i Tońko, mecenas Henryk Vogelfaenger, nagrany w 1988 r., przypomina, jak to się zaczęło.

O tym, jak Mikołaj Kopernik z Collegium Maius przeniesiony został przed Collegium Witkowskiego

8 czerwca 1900 r. na dziedzińcu Collegium Maius odsłonięto pomnik Kopernika, który w 1953 roku, z inicjatywy Karola Estreichera przeniesiono w obecne miejsce, na Planty, przed Collegium Witkowskiego. A więcej o pomnikowej postaci usłyszymy w audycji Teresy Siedlarowej "Miasta Kopernika" z 1986 roku.

O początkach Teatru im. Juliusza Słowackiego w "Opowieściach teatralnych Józefa Malika"

2 czerwca 1891 r. położono kamień węgielny pod budowę Teatru Miejskiego, który w 1909 stał się Teatrem im. Juliusza Słowackiego. W "RKK z archiwum" przypominamy audycję Teresy Siedlarowej "Opowieści teatralne Józefa Malika" z 1984. Skromny pracownik techniczny Teatru nie zgadzał się z niektórymi pomysłami na scenografię... "Jest wśród nas ktoś, kto nie rozumie sztuki" - mógłby skwitować spór sprzed lat pewien wybitny Artysta.

Z archiwum Radia Kraków... bajka o koguciku

W Radio Kraków Kultura - z archiwum przypominamy dziełka autorstwa przedwojennej autorki „powieści dla dorastających dziewcząt”, Ireny Szczepańskiej, która po wojnie została pracownikiem krakowskiej rozgłośni Polskiego Radia. W 1949 r., w roku proklamowania socrealizmu w literaturze polskiej, nagrała z udziałem aktorów Teatru Młodego Widza w Krakowie, swoją „Bajkę o Pasibrzuszku” - najzupełniej zgodną z wytycznymi epoki... A oto późniejsze o rok nagranie piosenki o koguciku, której słowa, melodia i harmonia dziś kojarzą się szczególnie złowrogo. Kto odważny, niech posłucha, nie bacząc na jakość.

Nietypowe pozdrowienie Piusa XI

  • Marcin Ziobro
  • access_time 00:01:16
  • calendar_today Poniedziałek, 2022.05.30
W Radiu Kraków Kultura - z archiwum sięgamy tym razem po opowieści medyczne nestora ginekologii prof. Stefana Schwarza. Jedna z nich z pewnością wywoła uśmiech na twarzy słuchacza... Chodzi o nietypowe pozdrowienie Piusa XI, jakie słynny wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego mógł wysłuchać przy okazji występów chóru akademickiego przed papieżem w 1929 roku.

Wielka matczyna miłość

To jak wielka potrafi być matczyna miłość udowadnia doskonale matka Władysława Orkana, która poświęciła bardzo wiele by godnie wychować swoich synów, a także zapewnić im odpowiednie wykształcenie. Potrafiła przejść 70 km z Gorców do Krakowa, by w tobołku zanieść im podstawowe produkty żywnościowe: chleb, mleko, ser. Wspominamy ją oraz ślemy ukłony wszystkim matkom, jednocześnie sięgając do radiowego archiwum, m.in. po felieton Jalu Kurka wygłoszony na antenie Radia Kraków 24 maja 1981 roku. Rzecz poświęcona była matce Władysława Orkana, ale także matce autora felietonu.

Kraków - duchowa stolica Polski w czasie zaborów

W Radiu Kraków Kultura z archiwum ś.p. prof. Franciszek Ziejka, w audycji Romany Bobrowskiej, przypomina rolę Krakowa jako duchowej stolicy Polski w czasie zaborów. Wracamy do słuchowiska z 1957 r. "Kazimierz Wielki" wg rapsodu Stanisława Wyspiańskiego. Muzykę skomponował Jerzy Bresticzker, jako redaktor wymieniona jest w metryce nagrania Romana Bobrowska (jeszcze pod swoim panieńskim nazwiskiem Belczyk), a słuchowisko reżyserował Zdzisław Mrożewski.

Karol Bunsch - doktor praw, człowiek wielu pasji, wielki pisarz

22 lutego 1898 r. (a zatem 124 lata i jeden dzień temu) urodził się w Krakowie Karol Bunsch. Doktor praw, człowiek wielu pasji, który jednak pozostaje w naszej świadomości głównie jako pisarz historyczny. Napisane przez niego wspaniale archaizowaną polszczyzną dialogi mogłyby zapewne być ozdobą ekranizacji seriali z naszych dziejów. Na razie jednak w polskiej telewizji oglądamy... historyczny serial rosyjski. Tempora mutantur... "Pana Bunscha podróże w przeszłość" - a ściślej fragmenty tak zatytułowanej audycji Anny Balickiej z 1983 r., z udziałem 85-letniego wówczas pisarza, do usłyszenia w "RKK z archiwum". Zaprasza Marcin Ziobro.

Izabela Zaruska de domo Kietlińska. Taka kresowa polszczyzna już się nie zdarza

W Dzień Myśli Braterskiej w programie "RKK z archiwum" wspominamy m.in. gen. Mariusza Zaruskiego, człowieka wielu pasji - wojskowego, żeglarza, taternika, poetę, pisarza - mocno związanego z harcerstwem. Jego głosu nie znajdziemy w archiwach RK, ale jest nagranie jego Żony. W 1901 r. Mariusz Zaruski ożenił się z Izabelą Kietlińską, córką znanego odeskiego lekarza. Izabela Zaruska, przedstawiana w audycji Teresy Siedlarowej "Wspomnienie o Mieczysławie Karłowiczu" z 1964 r. jako Irena (być może używała tego imienia?) miała przeżyć męża o 30 lat. Odeszła w 1971 w wieku 91 lat. Zaprasza Marcin Ziobro.

Mazowsze niecenzuralne? W Małopolsce to możliwe!

W programie "RKK z archiwum" piękny akcent, przypominający nieskazitelną polszczyzną i wspaniałym radiowym głosem, że wciąż świętujemy 95. urodziny Radia Kraków. Ćwierć wieku temu, z okazji 70. urodzin Radia Kraków Anna Balicka i Justyna Nowicka odbyły szereg rozmów z ludźmi Radia. Przed mikrofonem Anny Balickiej znalazł się niezapomniany spiker Adam Jasiński, który... bał się mikrofonu. A obawy wynikały często z przyczyn politycznych. Mazowsze mogło się na przykład okazać niecenzuralne. W Małopolsce to możliwe! Do słuchania zaprasza Marcin Ziobro.

Cóż znaczy przymiotnik "krakowski"

Szacowny, KRAKOWSKI jubileusz musi nieco potrwać. Musimy zacytować mail słuchaczki, Pani Joanny: Tu bije serce mojego miasta, miasta Królów Polskich. Jestem dumna, że "mieszkam tam, dokąd inni mogą przyjechać na chwilę" a wszystkim mnie odwiedzającym pokazuje siedzibę magicznego Radia Kraków, z którym codziennie mówię sobie radosne dzień dobry... Serdecznie pozdrawiam i gratuluję Jubileuszu". Bardzo dziękujemy! Także wszystkim, którzy rzetelnie zapracowali na taką opinię krakowskiego Radia. Dlatego Marcin Ziobro tuż po g. 14 zabiera Państwo w podróż w przeszłość. Sięgamy do archiwalnych nagrań z udziałem prof. dr. Wiktora Zina, który mówi o tym, co... krakowskie.

Jubileusz Radia Kraków. Nie pierwszy w dziejach

Ćwierć wieku temu hucznie świętowano 70-lecie Radia. Z tej okazji Anna Balicka i Justyna Nowicka odbyły wspólnie serię rozmów z dziennikarzami i artystami współpracującymi z Radiem Kraków. Rozmowy ukazały się w jubileuszowym wydawnictwie, z kalendarium autorstwa Diany Poskuty. W archiwum znajduje się ich zapis fonograficzny. M.in. zapis wypowiedzi wspaniałej dokumentalistki z krakowskiego Radia, P. red. Teresy Siedlarowej (na zdjęciu).

"Szał uniesień", miłosnych uniesień

  • Marcin Ziobro
  • access_time 00:02:28
  • calendar_today Poniedziałek, 2022.02.14
Specjalne, walentynkowe wydanie programu "RKK z archiwum". Jednym z tematów jest SZAŁ. "Szał uniesień". Oczywiście uniesień miłosnych! We fragmencie audycji Anny Balickiej z 1983 r. „Niegdysiejsze prowokacje, czyli "Szał" w Sukiennicach” zostały zawarte bardzo interesujące rozważania historyka sztuki, Jerzego Madeyskiego.

Pani Wawelska i wykład prof. Ziejki

Radio Kraków Kultura z archiwum w osobie Marcina Ziobro proponuje dziś podróże w czasie tropem cudzoziemek – zwykle żon naszych władców. Do jednej z nich poddani zwracali się "Królu nasz, Pani umiłowana". „Ty dla tej Polski będziesz perłą...” - to tytuł audycji Romany Bobrowskiej poświęconej królowej Jadwidze. Powstała ćwierć wieku temu, w roku kanonizacji Pani Wawelskiej. Oto fragment komentarza, który wygłosił wówczas śp. prof. Franciszek Ziejka.

Z wybitnymi kompozytorami to rozmowy

W ostatnim podcaście rozwodziliśmy się nad urokami cyfrowej rekonstrukcji filmu „Rękopis znaleziony w Saragossie”, a że nasze redakcyjne rozmowy zmierzają czasem w dziwnych kierunkach, to zawędrowaliśmy ostatnio wspomnieniami do "Bazy ludzi umarłych" (której nową cyfrową rekonstrukcję polecamy serdecznie do zobaczenia w Ninatece). Muzykę w "Bazie..." skomponował krakowski kompozytor ś.p. prof. Adam Walaciński, twórca muzyki także do sporej listy filmów – m.in. "Prawdziwego końca wielkiej wojny", „Faraona” czy do serialu „Czterej pancerni”. Tak, tak... Ballada "Deszcze niespokojne" ze słowami Agnieszki Osieckiej to też dzieło Pana Profesora. A oto, nagrany 23 lata temu, już w obecnej siedzibie Radia Kraków, fragment audycji Jerzego Stankiewicza, z udziałem Adama Walacińskiego, opowiadającego o swojej twórczości kompozytorskiej. Polecamy!

Fragmenty „Dyariusza krakowskiego” o "Rękopisie znalezionym w Saragossie"

W Radiu Kraków Kultura z archiwum przypomnimy dziś m.in. o polskim filmie, mającym status "kultowego - ulubionym dziele takich reżyserów, jak Francis Ford Coppola czy Martin Scorsese. „Rękopis znaleziony w Saragossie” Wojciecha Jerzego Hasa miał swoją premierę 9 lutego 1965 r. Muzykę napisał młody awangardowy kompozytor z Krakowa, Krzysztof Penderecki, a scenografię stworzył o 9 lat starszy krakowski malarz i pedagog, Jerzy Skarżyński. Rozmawiał z nim legendarny redaktor Krakowskiej Rozgłośni Polskiego Radia Jacek Stwora - oto fragment jego audycji „Dyariusz krakowski” z 1968 r.

"Babskie wariactwa" Dobrawy

Dziś w audycji "Radio Kraków Kultura z archiwum" podróż w świat archiwalnych nagrań Radia Kraków, które pokażą słuszność słów kończących księgę czwartą „Myszeidy” Księcia Biskupa Warmińskiego, a zarazem księcia poetów – Ignacego Krasickiego: Mimo tak wielkie płci naszej zalety, My rządzim światem, a nami kobiety. Nasz archiwalny spacer zaczniemy od fragmentu audycji Ireny Thune–Sagan sprzed ponad czterech dekad, pt. „Poczet królowych polskich” i od opowieści krakowskiego profesora Józefa Mitkowskiego o postaci ów poczet otwierającej.