Radio Kraków

Też mi pytanie


RSS Spotify Google Podcast

Pytanie pozornie proste, takie, którego często nie mamy odwagi zadać, a odpowiedź zaskakująca i naukowa. Świat wokół ciągle zadziwia, a my szukamy wyjaśnień. Wchodzimy na szczyty gór, zjeżdżamy do podziemi, patrzymy na ulice, a czasem snujemy naukowe rozważania przy porannej kawie. Naukowo, ale z humorem objaśniamy świat. I nie wstydzimy się dziecięcej ciekawości. Czekamy na wasze pytania: hejnal@radiokrakow.pl

Podcasty

Jakie były początki badań nad wirusem HIV na świecie i w Polsce?

Jakie były początki badań nad wirusem HIV na świecie i w  Polsce? Pierwszego grudnia obchodzony jest  Światowy Dzień AIDS. Rozmawiają prof. Aleksander Skotnicki, lekarz hematolog, wieloletni kierownik Katedry Hematologii UJ Collegium Medicum, autor jednej z pierwszych w Polsce publikacji na temat AIDS i Marzena Florkowska.

Dlaczego znak drogowy w kształcie litery X przy przejazdach kolejowych jest nazywany krzyżem św. Andrzeja?

 Dlaczego znak drogowy w kształcie litery X przy przejazdach kolejowych jest nazywany krzyżem św. Andrzeja? I kim był św. Andrzej?  Rozmawiają dr Wojciech Marcinkowski, kustosz w Muzeum Narodowym w Krakowie - Pałacu biskupa Erazma Ciołka i Marzena Florkowska

Czy istnieją złote oczy?

Co to za owady, które o tej porze roku wpadają do naszych mieszkań i patrzą na nas  pięknymi, złotymi oczami? Złotook - to bohater naszej opowieści. Z prof. Kazimierzem Wiechem z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, miłośnikiem i znawca owadów rozmawia Marzena Florkowska

Jakie sposoby oczarowania partnera czy partnerki stosują owady?

Jakie sposoby oczarowania partnera czy partnerki stosują owady? Niektóre są wprost imponujące. A pretekstem do zadania tego pytania są murale przedstawiające owady, które oglądać można w Gorlicach. Z prof. Kazimierzem Wiechem z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, miłośnikiem i znawcą owadów, rozmawia Marzena Florkowska

Jak powstaje szkło kryształowe?

Dziś popularne imieniny Katarzyny tzw. katarzynki, a przed nami Andrzejki. Onegdaj wyjmowano na te okazje kryształowe kieliszki i miski. Jak powstaje szkło kryształowe? Z Aleksandrą Skorek, koordynatorką Krakowskiej Huty Szkła rozmawia Marzena Florkowska.

W  Krakowskiej Hucie Szkła, działającej przy Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytucie Ceramiki i Materiałów Budowlanych w Krakowie przy ul. Lipowej 3  czynna jest interaktywna wystawa "Od piasku do szkła", która prezentuje  cały proces produkcyjny, ale także historię produkcji szkła w Polsce i na świecie.

Dlaczego w nazewnictwie witamin panuje chaos?

Dziś pytanie o nazwy witamin - dlaczego nazywane są literami alfabetu, ale nie są ani po kolei, a niektóre litery mają podgrupy jak np. witamina B1, B6, B12. Z dr Joanna Chłopicką z Wydziału Farmaceutycznego UJ Collegium Medicum UJ rozmawia Marzena Florkowska

KIm był pierwszy w Krakowie "Człowiek-pająk"?

Jego nazwisko owiane jest legendą. Feliks Nazarewicz, krakowski "człowiek-mucha" czy "człowiek-pająk", karierę rozpoczął w 1928 roku. Rozmawiają dr Arkadiusz Więch z Instytutu Historii UJ i  Marzena Florkowska.

Po co róży są kolce?

Edyta Geppert śpiewała "Jaka róża, taki cierń". Ale po co róży są kolce? I także innym roślinom, po co właściwie potrzebne są kolce? Rozmawiają dr hab. inż. Zofia Włodarczyk z Katedry Roślin Ozdobnych i Sztuki Ogrodowej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie i Marzena Florkowska

W jaki sposób tworzone są ogromne szklane tafle?

W jaki sposób tworzone są ogromne szklane tafle?  Okazuje się, że jest to technika, która w przyszłym roku obchodzić będzie 70-lecie istnienia. O szczegółach rozmawiają Aleksandra Skorek,  koordynatorka Krakowskiej Huty Szkła i Marzena Florkowska.

W  Krakowskiej Hucie Szkła, działającej przy Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytucie Ceramiki i Materiałów Budowlanych w Krakowie przy ul. Lipowej 3  czynna jest interaktywna wystawa "Od piasku do szkła", która prezentuje  cały proces produkcyjny, ale także historię produkcji szkła w Polsce i na świecie.

Czy woda ma smak?

Czy czysta woda ma smak? I dlaczego czasem nam smakuje, a czasem nie? Z dr Joanną Chłopicką z Wydziału Farmaceutycznego UJ Collegium Medicum rozmawia Marzena Florkowska

Dlaczego tak trudno jest skroplić gazy?

Jakie warunki np. temperaturowe muszą być spełnione, aby możliwe było skroplenie gazu? Który gaz wymaga najniższej temperatury? Czy możliwe jest przekroczenie zera absolutnego? Rozmawiają prof. Paweł Góra  z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ i Marzena Florkowska.

Skąd wzięły się kratery na księżycu?

Jeden z księżycowych kraterów nosi imię krakowskiego fizyka Zygmunta Wróblewskiego. A w południe 16 listopada 2021 roku nastąpi przeniesienia doczesnych szczątków profesora Zygmunta Wróblewskiego do krypt Panteonu Narodowego przy kościele śś. Apostołów Piotra i Pawła przy ul. Grodzkiej. Prof. Zygmunt Wróblewski został zapamiętany głównie jako naukowiec, który razem z prof. Karolem Olszewskim skroplił składniki powietrza, ale ma też swój krater. To pretekst, by wybrać się na księżyc. Z Januszem Nicewiczem z Młodzieżowego Obserwatorium Astronomicznego w Niepołomicach rozmawia Marzena Florkowska. 

Co rośliny mają wspólnego z latarniami ulicznymi?

Czy chodzi o to, że w ich blasku wyglądają zupełnie inaczej? A może o poważniejsze eksperymenty? Rozmawiają dr Paweł Jedynak z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Marzena Florkowska.

Kto pierwszy w Krakowie wykonał prześwietlenie rentgenowskie?

Odpowiedź na to pytanie wskazuje, jak szybko nowinki ze świata docierały do nas oraz jaki był udział Polaków w różnych doświadczeniach naukowych. Rozmawiają prof. Ryszard Gryglewski z Katedry Historii Medycyny UJ i Marzena Florkowska.

W jakim celu Józef Piłsudski odwiedził Stanisława Wyspiańskiego w jego Szafirowej Pracowni na rogu Alej i ul. Krowoderskiej?

W jakim celu Józef Piłsudski odwiedził Stanisława Wyspiańskiego w jego Szafirowej Pracowni na rogu Alej i ul. Krowoderskiej? Taki wątek patriotyczny pojawia się w przededniu Święta Niepodległości. Rozmawiają prof. Alicja Baluch z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie i Marzena Florkowska


Dlaczego nie należy wlewać młodego wina do starych bukłaków?

Dzień św. Marcina i zwyczaj kosztowania młodego, marcińskiego wina. Stąd pytanie o to, jakie to młode wino jest.  Rozmawiają prof. Monika Bieniasz z Wydziału Biotechnologii i Ogrodnictwa Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie i Marzena Florkowska.

Do czego, oprócz medycyny, są wykorzystywane promienie Roentgena?

8 listopada obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Radiologii. To właśnie 8 listopada 1895 roku profesor fizyki Wilhelm Roentgen odkrył nowy rodzaj promieniowania W tym roku dodatkowo to jubileusz  125-lecia polskiej radiologii. Do czego, oprócz medycyny, bywa wykorzystywana radiologia? To temat rozmowy prof. dr. hab. med. Andrzeja Urbanika, kierownika Katedry Radiologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, i Marzeny Florkowskiej.

 W siedzibie NOT w Krakowie przy ul. Straszewskiego 28 otwarta zostanie  wystawa ze zbiorów prof. Andrzeja Urbanika. Można obejrzeć unikalne  stare aparaty rentgenowskie, a także przykłady zastosowania radiologii w egiptologii  i kryminalistyce. Ekspozycja czynna będzie od jutra do 15 grudnia 2021 roku od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00  

Czym można zakorkować butelkę z winem?

Korek naturalny, silikonowy, szklany, zakrętka czy kapsel? Zbliża się moment smakowania młodego wina w dzień św. Marcina, stąd dzisiejsze pytanie. Rozmawiają prof. Monika Bieniasz z Wydziału Biotechnologii i Ogrodnictwa Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie i Marzena Florkowska.

Czy cytryna sprawia, że herbata nie zaparza się?

Często mamy takie wrażenie, że zbyt wcześnie dodana cytryna zatrzymuje niejako proces parzenia herbaty. Czy to prawda? A może to tylko kwestia koloru naszego napoju. Rozmawiają dr Joanna Chłopicka z Zakładu Bromatologii na Wydziale Farmaceutycznym UJ Collegium Medicum i Marzena Florkowska

Jak działają geny?

Przy okazji spotkań rodzinnych często zastanawiamy się, dlaczego jesteśmy podobni do jednych, a zupełnie inni niż pozostali członkowie rodziny. Zadajemy sobie pytania, jak działają geny? I dziś odpowiedzi szukają dr Paweł Jedynak z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Stowarzyszenia Rzecznicy Nauki,  i Marzena Florkowska.