Radio Kraków

Państwo filozofów


RSS Google Podcast

Program popularyzujący historię filozofii, pokazujący związki myśli filozoficznej z życiem codziennym i współczesną kulturą. Punktem wyjścia do każdego z odcinków cyklu będzie znana i popularna filozoficzna sentencja bądź filozoficzne pojęcie (np. "Niebo gwiaździste nade mną", "Myślę, więc jestem", "Filozofowanie młotem", "Idziesz do kobiety, nie zapomnij bicza", "O czym nie można mówić, o tym trzeba milczeć", "Słońce jest nowe co dnia", "Człowiek jest miara wszystkich rzeczy"). Sentencja będzie pretekstem do dyskusji o dzisiejszych relacjach społecznych, recepcji myśli filozoficznej i współczesnej roli "filozofowania", czyli umiłowania mądrości.

Podcasty

Stoicy - filozoficzni terapeuci

  • access_time 00:21:17
  • calendar_today Poniedziałek, 2021.03.22
W "Państwie filozofów" bardzo ciekawe towarzystwo - stoicy. Wszystko zaczęło się w Grecji w III wieku p.n.e. za sprawą Zenona z Kition. Myśl "lekarzy dusz" cieszyła się olbrzymią popularnością w starożytnym Rzymie. Stoikiem był zarówno niewolnik i wyzwoleniec, jak i senator czy cesarz. Filozof na tronie - Marek Aureliusz pisał w "Rozmyślaniach": "Wszystko, co się w życiu tak ceni, to marność, zgnilizna, lichość, podgryzanie się piesków, bójka dzieci, które najpierw się śmieją, a później płaczą". W takim razie pytanie - co jest ważne wiedząc, że fortuna kołem się toczy? Z tym trudnym pytaniem mierzy się profesor filozofii Joanna Hańderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Z natury dobry czy zły?

  • access_time 00:24:20
  • calendar_today Poniedziałek, 2021.03.15
Problem natury ludzkiej zajmował filozofów od narodzin "umiłowania mądrości". W „Państwie filozofów” czas ostatecznie rozstrzygnąć, czy człowiek jest z natury dobry czy zły? Erazm z Rotterdamu głosił, że „człowiek jest z natury dobry, a zło pochodzi z niewiedzy". Jaka jest natura człowieka, jak rodzi się dobro i zło i dlaczego jest w nas głęboka potrzeba wartościowania? To tylko kilka pytań, na które spróbuje odpowiedzieć profesor filozofii Joanna Hańderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, która nie poleca ostatecznych rozstrzygnięć.

Po trupach do celu

  • access_time 00:22:57
  • calendar_today Poniedziałek, 2021.03.08
Niccolo Machiavelli (1469 – 1572) - prawnik, dyplomata, polityk, historyk i filozof. Stał się symbolem zmierzania po trupach do celu, bo w końcu cel uświęca środki. Wiadomo także, że „ dużo bezpieczniej jest budzić strach iż miłość, jeśli nie można mieć jednego i drugiego” pisze Machiavelli w traktacie „Książę”. Czy najsłynniejsze dzieło filozofa z Florencji jest traktatem o zdobywaniu i utrzymaniu władzy? Jak bardzo makiawelizm jest obecny we współczesnej polityce i co powinni czytać przyszli politycy, ministrowie i premierzy, by przygotować się do sprawowania władzy? Odpowiedzi w „Państwie filozofów”.

Myślę więc jestem

  • access_time 00:22:30
  • calendar_today Poniedziałek, 2021.01.04
„Myślę więc jestem” – ten cytat zwyciężył w wewnętrznej sondzie na najbardziej znaną filozoficzną sentencję. Kartezjusz pokonał Sokratesa ze swoim „Wiem, ze nic nie wiem”. Tylko co my naprawdę wiemy – dziwi się i pyta Piotr Jędrzejewski, a prof. Joanna Hańderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego kluczy w odpowiedziach, coś opowiadając o eksperymentach, a coś o analizach, szuka naukowych schematów i ich dekonstrukcji. I tak sobie razem myślą przy mikrofonie i może jeszcze nie znikną?

O tolerancji – przestrzeń dla wszystkich

  • access_time 00:23:16
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.12.28
„Nikt choćby i chciał, nie jest w stanie w coś wierzyć na polecenie drugiego. A właśnie na wierze polega siła i skuteczność prawdziwej i skutecznej religii” - „List o tolerancji” i John Locke. O tolerancji powiedziano już tyle i tak mądrze, uczymy się jej przez wszystkie rewolucje kulturowe – czy jednak potrafimy być tolerancyjni, czy tolerancja to jest coś, co można w sobie wypracować? A może to niebezpieczne i dwuznaczne słowo, którego najlepiej unikać? Redaktor Piotr Jędrzejewski próbuje tolerancyjnie porozmawiać o tolerancji. I co z tego wynika?

Starość przeraża

  • access_time 00:24:23
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.12.21
„Powinni przeto filozofować zarówno młodzi jak i starzy. Ci, aby starzejąc się, czuli się młodzi, przypominając sobie dobra, jakimi obdarzył ich w przeszłości los, tamci znów by pomimo swej młodości czuli się nieustraszeni wobec przyszłości jako ludzie starsi” – Epikur. Czy wchodzimy już w wiek klęski? Czy czujemy, jak zbliża się do nas starość? A może człowiek ani nie rozumie, czym ona jest, ani jej nie wyczekuje? Co z tą starością, jaką obdarowała nas natura i jaką z wszystkich sił człowiek współczesny próbuje unikać. Redaktor Piotr Jędrzejewski próbuje się zmierzyć ze starością, a prof. Joanna Hańderek zastanawia się, na ile to my uciekamy przed starością, a na ile to ona sama nas unika?

Siła wolności

  • access_time 00:23:17
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.12.14
Wolność jest dla człowieka najważniejszą sprawą. Przynajmniej tak często nam się wydaje. Odebrać człowiekowi wolność jest największą karą. Czym jednak jest wolność? Jak można ją zrozumieć? Czy faktycznie cokolwiek wiemy o wolności, czy może tylko mamy pewne granice, w obrębie których realizujemy nasze i tak pełne limitów życie? Redaktor Piotr Jędrzejewski proponuje, byśmy zaczęli od Immanuela Kanta, Prof. Joanna Hańderek nie ma wyjścia, musi na problem wolności odpowiedzieć.

Płaska ziemia

  • access_time 00:24:08
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.11.16
Tym razem Piotr Jędrzejewski się oburza, a Prof. Joanna Hańderek się śmieje. Jak bowiem można mówić o płaskiej ziemi w XXI wieku? Jak można mieć poglądy przeczące nauce? A jednak. Gdy Anaksagoras pisał, że ziemia jest płaska jeszcze nie dysponował tak rozwiniętym narzędziem naukowym jak my współcześni. Dlaczego więc niektórzy z nas wolą stare teorie od współczesnej nauki? Co kryje się za naszą wiarą w dziwne przesądy i twierdzenia?

Prawda i Metafizyka

  • access_time 00:21:25
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.11.09
Prawda to czy nie prawda? Prawda jedyna słuszna, obiektywna, czy może półprawda? Arystoteles w „Metafizyce” zapisał: „Twierdzić o bycie, ze nie istnieje, albo o niebycie, że istnieje, jest fałszem. Natomiast twierdzić, że byt istnieje, a niebyt nie istnieje, jest prawdą”. I tu pojawia się pytanie, czy to tylko intelektualna zabawa, czy może głębokie poszukiwanie? Czy człowiek prawdę jest w stanie odnaleźć, a może sam tę prawdę tworzy? Zmagając się z prawdą, dyskutujemy razem z Prof. Joanną Hańderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Arystoteles – szczwany lis

  • access_time 00:24:02
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.11.02
„Wszelka sztuka i wszelkie badanie, a podobnie też wszelkie zarówno działanie jak i postanowienie, zdają się zdążać do jakiegoś dobra. I dlatego trafnie określono dobro jako cel wszelkiego dążenia”. Tak zaczyna się Księga I „Etyki Nikomachejskiej” Arystotelesa. Co to jednak oznacza? Co tak naprawdę ten sprytny filozof chciał nam przekazać? Czy dobro istnieje, czy można o nim sensownie orzekać? Razem z Prof. Joanną Hańderek zastanawiamy się nad realnością dobra i nad dążeniem ku niemu.

Kobiety i filozofia

  • access_time 00:20:52
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.09.21
"Idziesz do kobiety? Nie zapomnij bicza". Taką radę usłyszał Zaratustra w przypowieści "O starej i młodej kobiecie". Ten krótki cytat niech stanie się pretekstem do dyskusji o kobietach w filozofii. Jakie miejsce w społeczeństwie zajmowały od starożytności do czasów emancypacji? Kim były Hypatia z Aleksandrii i Teano? Profesor filozofii Joanna Hańderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego odpowie także na pytanie: dlaczego Fryderyk Nietzsche, dziecko swojej epoki, bał się kobiet?

Platon i Państwo

  • access_time 00:22:21
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.09.14
Nie filozofów, nie mędrkuj, filozof się znalazł. Wydaje się, że filozofia i filozof w XXI wieku to nie brzmi dumnie. A kiedyś były zupełnie inne czasy. „Jak długo miłośnicy mądrości nie będą mieli władzy królewskiej, tak długo nie ma sposobu, by zło ustało” pisze Platon w dialogu „Państwo”. Jak wyglądałby świat rządzony przez filozofów? Z jakim państwem mielibyśmy do czynienia: demokracją czy tyranią? Dlaczego poeci muszą udać się na emigracje? Między innymi z tymi pytaniami zmierzy się prof. filozofii Joanna Hańderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Po co jest filozofia?

  • access_time 00:23:45
  • calendar_today Poniedziałek, 2020.09.07
W świecie, w którym nieustannie liczymy zyski i straty, konsumujemy na potęgę i myślimy, że sens mają tylko sprawy użyteczne i praktyczne, ważne wydaje się pytanie, po co filozofować? Po co filozofia i komu potrzebny jest filozof? W „Państwie filozofów” spróbujemy poszukać odpowiedzi na te pytania i znaleźć miejsce dla filozofa w świecie komunikatorów bądź nagłówków, które odsyłają nas do internetowych artykułów składających się kilkunasty słów. W świat „miłośników mądrości” wprowadzać będzie prof. filozofii Joanna Hańderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego.